Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕΦΕΡΗ




Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕΦΕΡΗ

Γράφει η ΒΕΤΥ ΚΕΡΑΜΟΠΟΥΛΟΎ

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα που άφησε στα ποιήματα του φεύγοντας ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης είναι η Ελληνικότητα. Ξεκίνησε από μια φυσιολατρία, από μια αγάπη στο γαλάζιο το Ελληνικό και πέρασε στον Άνθρωπο, στον Έλληνα με τα ψυχικά του μεγαλουργήματα μα και με τα μειονεκτήματα του.

Σε ένα από τα ποιήματα του τον «Ερωτικό λόγο» προβάλλει η φυσιολατρία του όλο μυστικισμό: 

Ω σκοτεινό ανατρίχιασμα
στη ρίζα και στα φύλλα
να 'σουν εσύ που θα 'φερνες
την ξεχασμένη αυγή

Αυτήν την «αυγή» αναζητά μέσα στην ποίηση του ο Σεφέρης και την πλαισιώνει με την Ελληνικότητα πού είναι το ψυχικό του βίωμα :   

Δεν έχουμε ποτάμια,
δεν έχουμε πηγάδια,
δεν έχουμε πηγές,

Αλλά παρόλα αυτά τον αγαπά  τον  τόπο  του, τον   προσκυνά και σ’ αυτόν σκύβει να εμπνευστεί και φτάνει να τραγουδά εκείνο το μεγαλειώδες   στην απλότητά  του:

μονάχα λίγες στέρνες,
άδειες κι αυτές,
που ηχούν και που τις προσκυνούμε

Ωραία τον έχουν κάμει τον χαρακτηρισμό οι μελετητές του : Αφομοιώνει  στην ψυχή του την 'Ελληνική περιπέτεια,
Ζωντανά το μαρτυρεί αυτό το ποίημα που έγγραψε στην Ιταλία όταν το 1944 ετοιμάζονταν να γυρίσει στην Ελλάδα. Παραστατικά εμφανίζει τους κουρασμένους ανθρώπους*:

“Το βροχερό φθινόπωρο
σ’ αυτή τη γούβα
κακοφορμίζει την πληγή
του καθενός μας”.

Είναι δηλαδή η Ελληνικότητα του Σεφέρη ένας ρεαλισμός πού -πλησιάζει το έργο του στην σκέψη μας. Δεν είναι μεγαλόπνοος σαν τον Σικελιανό, πού οραματίζεται Βυζαντινές αυτοκρατορίες. Ψίθυρος είναι η αγάπη του για την Ελλάδα, μια αγάπη πού θα τον κράτησει στενά δεμένο για πάντα κοντά στον ψυχικό Ελληνικό κορμό.

ΒΕΤΥ ΚΕΡΑΜΟΠΟΥΛΟΎ
Από την ελληνική εφημερίδα της Αιγύπτου «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της 24ης Σεπτεμβρίου 1971



 Ο Γ. Σεφέρης με τον Γ. Θεοτοκά

*Και όχι μόνο. Μια δύσκολη για την Ελλάδα περίοδο ζει και καταγράφει ο Γιώργος Σεφέρης στο ποίημα «Ο τελευταίος σταθμός». Πρόκειται για το διάστημα που ακολουθεί την απομάκρυνση των Γερμανών από τη χώρα· το τέλος της γερμανικής κατοχής και το ξεκίνημα μιας νέας περιπέτειας, αυτής του εμφυλίου. Η αποχώρηση των Γερμανών αφήνει στην Ελλάδα ένα κενό εξουσίας το οποίο θα διεκδικηθεί από την προγενέστερη άρχουσα τάξη, που θέλει να λάβει και πάλι τον έλεγχο της χώρας, αλλά και από την αριστερή παράταξη, που επιδιώκει την αναδημιουργία της ελληνικής κοινωνίας σε βάσεις ευνοϊκότερες για τον ελληνικό λαό. Ο ποιητής παρακολουθεί από κοντά τους σχεδιασμούς εκείνων που είχαν φύγει από τη χώρα κατά τη διάρκεια της κατοχής, και με λύπη του διαπιστώνει πως ετοιμάζονται να επιστρέψουν για να εκμεταλλευτούν και πάλι τους ήδη εξαιρετικά καταπονημένους Έλληνες πολίτες.

«Το βροχερό φθινόπωρο σ* αυτή τη γούβα
κακοφορμίζει την πληγή του καθενός μας
ή αυτό που θα 'λεγες αλλιώς, νέμεση μοίρα
ή μονάχα κακές συνήθειες, δόλο και απάτη.
ή ακόμη ιδιοτέλεια να καρπωθείς το αίμα των άλλον.»

Η αναγκαστική αδράνεια των στελεχών της εξόριστης κυβέρνησης επιτείνει τις εσωτερικές αδυναμίες, τα αρνητικά στοιχεία κάθε προσώπου. Έτσι, καθώς παραμένουν ανενεργοί, στο βροχερό τοπίο της ξένης χώρας, οι πληγές τους -τα ελαττώματα τους- γεμίζουν πύον, χειροτερεύουν, σαν να επέρχεται η θεία δίκη, η τιμωρία για την ανήθικη συμπεριφορά τους. Οι άνθρωποι αυτοί που έχουν μάθει να ζουν με δόλους και με την εξαπάτηση των απλών πολιτών· οι άνθρωποι αυτοί που ετοιμάζονται να εκμεταλλευτούν με το χειρότερο τρόπο το αίμα και τις θυσίες των Ελλήνων πατριωτών, όσο περιμένουν να έρθει η ώρα της επιστροφής τόσο περισσότερο έρχονται αντιμέτωποι με το σάπισμα της ψυχής τους.
Ο ποιητής αισθάνεται αποτροπιασμό για τα σχέδια των εξόριστων πολιτικών να επιστρέψουν στη χώρα και να καρπισθούν τις θυσίες των Ελλήνων που έμειναν πίσω κι έδωσαν και τη ζωή τους για να παλέψουν με τους κατακτητές.
Τα λόγια του Σεφέρη για τους Έλληνες πολιτικούς μοιάζουν σκληρά, αποδίδουν όμως την ολοκληρωτική διαφθορά και τη μικροπρέπεια που τους χαρακτηρίζει. Τίποτε δεν μπορεί να θεωρηθεί πιο ποταπό από τη διάθεση τους να έρθουν και να πάρουν την εξουσία απ' τα χέρια εκείνων που πολέμησαν με απόλυτη αυτοθυσία για την πατρίδα τους.
Ο Σεφέρης μέσα από το ποίημα του καταγγέλλει τον καιροσκοπισμό και την πλεονεξία των ανθρώπων. Ζει και συμμετέχει στα ιστορικά εκείνα γεγονότα, και δε διστάζει να μιλήσει για τις αρνητικές πτυχές των ανθρώπων της χώρας. Ως μέλος της ελληνικής διπλωματίας έχει βαθύτερη γνώση των προσώπων και των πράξεων τους, κι αυτό προσδίδει στα γραφόμενά του ιδιαίτερη βαρύτητα.
Από αναφορά του Κων/νου Μάντη

Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Σινά: Κρυμμένα κείμενα, χαμένες γλώσσες και η συνταγή του Ιπποκράτη




Σινά: Κρυμμένα κείμενα, χαμένες γλώσσες και η συνταγή του Ιπποκράτη

Γλώσσες χαμένες για αιώνες έρχονται ξανά στο φως στο μοναστήρι της Αγ. Αικατερίνης του Σινά, χάρη σε νέα μέθοδο ομάδας επιστημόνων. Η μονή της Αγ. Αικατερίνης βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Σινά και έχει μια από τις παλαιότερες βιβλιοθήκες στον κόσμο, όπου φυλάσσονται χιλιάδες βιβλία και χειρόγραφα.
Τα χειρόγραφα, είχαν επικαλυφθεί με άλλα κείμενα από τους μοναχούς που ζούσαν εκεί. Πολλά από τα αρχικά χειρόγραφα ήταν γραμμένα σε γλώσσες γνωστές στους ερευνητές όπως τα ελληνικά, τα λατινικά και τα αραβικά, άλλα όμως ήταν γραμμένα σε γλώσσες εξαφανισμένες εδώ και καιρό. Η τεχνολογία που χρησιμοποιεί η ομάδα των ερευνητών, σύμφωνα με την Independent, έχει ως στόχο να φέρει στο φως το σβησμένο αρχικό κείμενο των χειρογράφων.
Τα κείμενα αυτά που επικαλύφθηκαν με άλλο κείμενο ή εικόνα σε μεταγενέστερη εποχή για να χρησιμοποιηθούν ξανά ως βάση για τη δημιουργία νεότερων έργων ονομάζονται παλίμψηστα. Όπως αναφέρει το περιοδικό Atlantic, η άνοδος του Ισλάμ στην περιοχή τον 7ο αιώνα, είχε ως αποτέλεσμα οι χριστιανικοί τόποι λατρείας να εξαφανιστούν σταδιακά στο Σινά και η μονή της Αγίας Αικατερίνης να βρεθεί απομονωμένη. Έτσι, οι μοναχοί, όταν υπήρχε έλλειψη προμηθειών, χρησιμοποιούσαν παλιές περγαμηνές.


Περίπου 130 παλίμψηστα βρίσκονται στη μονή της Αγ. Αικατερίνης σύμφωνα με το  Early Manuscript Electronic Library που ηγείται της έρευνας. Για να αποκαλύψουν τα «κρυμμένα» κείμενα των παλίμψηστων οι ερευνητές φωτογράφισαν επανειλημμένα χιλιάδες σελίδες, φωτίζοντάς τις κάθε φορά με φως διαφορετικού χρώματος. Χρησιμοποίησαν επίσης μια δεύτερη τεχνική που συνίσταται στο φωτισμό του παλίμψηστου από πίσω ή υπό οξεία γωνία, αποδίδοντας έτσι λεπτομέρειες της υφής της περγαμηνής. Εν συνεχεία χρησιμοποιήθηκε ένας αλγόριθμος υπολογιστή, που προσφέρει στους ερευνητές τη δυνατότητα να διακρίνουν ποια είναι τα αρχικά κείμενα που έχουν επικαλυφθεί από μεταγενέστερα.
Από το 2011 οι ερευνητές έχουν φωτογραφίσει 74 παλίμψηστα, και έχουν αποκαλυφθεί 6.800 σελίδες. Ανάμεσα στα κείμενα, τα οποία χρονολογούνται από τον 4ο έως το 12ο αιώνα, συγκαταλέγονται και άγνωστα μέχρι τώρα ελληνικά ποιήματα καθώς επίσης και η παλαιότερη ιατρική συνταγή που αποδίδεται στον Ιπποκράτη.

Ωστόσο, τα πιο αξιόλογα ευρήματα είναι τα χειρόγραφα που είχαν γραφτεί σε γλώσσες που δεν χρησιμοποιούνται εδώ και πολλούς αιώνες. Δύο από τα κείμενα αυτά ήταν γραμμένο σε καυκασιανή αλβανική γλώσσα, η οποία σήμερα εντοπίζεται μόνο σε επιγραφές, σύμφωνα με τη Sarah Laskow, από το περιοδικό Atlas Obscura. Τα καυκασιανά αλβανικά δεν έχουν καμία σχέση από γλωσσολογική άποψη με τα αλβανικά της σύγχρονης Αλβανίας, καθώς ανήκουν στην οικογένεια των γλωσσών του ΒΑ Καυκάσου. Η περιοχή της Αλβανίας του Καυκάσου διαφέρει από το σύγχρονο κράτος. Πρόκειται για  ιστορική περιοχή στην ανατολική Καυκασία, η οποία εκτείνετο στο σημερινό Αζερμπαϊτζάν και εν μέρει στο νότιο Νταγκεστάν. Τα κείμενα που ήρθαν ξανά στο φως, βοηθούν τους επιστήμονες να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους πάνω στη γλώσσα και το λεξιλόγιό της.
Άλλα κρυμμένα κείμενα είχαν γραφτεί στη νεκρή διάλεκτο της χριστιανικής παλαιστινιακής αραμαϊκής, ενός μείγματος συριακής και ελληνικής, που έπαψε να χρησιμοποιείται το 13ο αιώνα και ήρθε στο φως ξανά το 18ο αιώνα από τους επιστήμονες. «Ήταν μια ολόκληρη κοινότητα, με λογοτεχνική, καλλιτεχνική και πνευματική παράδοση. Σχεδόν όλα αυτά έχουν χαθεί στο σκοτάδι αλλά το πολιτιστικό τους DNA συνεχίζει να υπάρχει, και χάριν στα παλίμψηστα αναγεννώνται και μας επιτρέπουν να μάθουμε περισσότερα για τη συνεισφορά τους στη διαμόρφωση της πολιτιστικής μας ταυτότητας», αναφέρει ο επικεφαλής της έρευνας Michael Phelps.


To πρότζεκτ των Σιναϊτικών Παλιμψήστων, όπως το ονομάζουν οι ίδιοι οι ερευνητές έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία τα τελευταία χρόνια καθώς η παρουσία του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή του Σινά έχει κάνει τη μονή της Αγ. Αικατερίνης ακόμη πιο δυσπρόσιτη. Γι' αυτό η ομάδα των ερευνητών ανεβάζει τις εικόνες των παλιμψήστων σε ψηφιακή μορφή στο διαδίκτυο, ώστε οι επιστήμονες να μπορούν να μελετήσουν τα κρυμμένα κείμενα που έχουν έρθει πρόσφατα στο φως.
Περισσότερα στοιχεία σχετικά με την έρευνα μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ : http://sinaipalimpsests.org/technologies
Επιμέλεια: Οδυσσεύς Ν. Πλάτωνας με πληροφορίες από το smithsonian.com

Οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν για το σεισμό!




Ο σεισμός δίνει περισσότερα απ’ ότι παίρνει! 
Οι αρχαίοι Έλληνες το ήξεραν

"Τα σεισμικά ρήγματα είναι πιθανό ότι έπαιξαν ρόλο-κλειδί στη διαμόρφωση του πολιτισμού των αρχαίων Ελλήνων, υποστηρίζει ένας Βρετανός γεωεπιστήμονας. Όπως πιστεύει, οι πρόγονοί μας πιθανώς έχτιζαν ναούς, ιερά και άλλα κτίρια μεγάλης γι’ αυτούς σημασίας σκοπίμως σε περιοχές που προηγουμένως είχαν πληγεί από σεισμούς".

Ο καθηγητής γεωεπιστήμονας Ίαν Στιούαρτ, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιώσιμης Γης του Πανεπιστημίου του Πλίμουθ, ο οποίος έκανε τη σχετική δημοσίευση στο γεωλογικό περιοδικό “Proceedings of the Geologists’ Association”, έχει στο παρελθόν παρουσιάσει διάφορα ντοκιμαντέρ του BBC σχετικά με την πολιτισμική επιρροή των σεισμών.
Στη νέα μελέτη του υποστηρίζει ότι τα σεισμικά ρήγματα στην περιοχή του Αιγαίου έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο να αποκτήσουν συγκεκριμένες περιοχές ιερή σημασία και να ανεγερθούν σε αυτές σημαντικοί ναοί και πόλεις.
Στο παρελθόν, ορισμένοι επιστήμονες είχαν υποστηρίξει ότι οι Δελφοί είχαν αποκτήσει την ξεχωριστή θέση τους στην αρχαία ελληνική κοινωνία σε μεγάλο βαθμό χάρη σε μια ιερή πηγή και σε αέρια που εκλύονταν από ένα σεισμικό ρήγμα. Ένας σεισμός κατέστρεψε το ιερό των Δελφών το 373 π.Χ., αλλά ο ναός κτίσθηκε ξανά στο ίδιο σημείο, όπως επισημαίνει ο βρετανός ερευνητής.
Ο Στιούαρτ θεωρεί όμως ότι οι Δελφοί δεν αποτελούσαν εξαίρεση και ότι άλλες τοποθεσίες όπως οι Μυκήνες, η Έφεσος, η Κνίδος και η Ιεράπολις είχαν επίσης αποκτήσει ξεχωριστό «στάτους» εξαιτίας της παρουσίας γειτονικών ρηγμάτων.
Όπως δήλωσε «πάντα θεωρούσα ότι ήταν κάτι περισσότερο από σύμπτωση το γεγονός πως πολλές σημαντικές τοποθεσίες στον κόσμο του Αιγαίου βρίσκονται ακριβώς πάνω από ρήγματα που προκλήθηκαν λόγω σεισμικής δραστηριότητας. Οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν μεγάλη αξία στις θερμοπηγές που δημιουργούνται από σεισμούς, ίσως όμως η κατασκευή ναών και πόλεων κοντά σε αυτά τα μέρη να ήταν πιο συστηματική από ό,τι είχε προηγουμένως θεωρηθεί».
Η μελέτη καταγράφει αντιστοιχίες μεταξύ ενεργών ρηγμάτων και αρχαίων ελληνικών πόλεων τόσο στην Ελλάδα όσο και στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου, στη σημερινή δυτική Τουρκία. Σε μερικές μάλιστα περιπτώσεις, ορισμένα ρήγματα φαίνονται να περνούν κυριολεκτικά μέσα από την ‘καρδιά’ μερικών ιερών κτισμάτων.
«Δεν υποστηρίζω ότι κάθε ιερή τοποθεσία στην αρχαία Ελλάδα κτίσθηκε πάνω σε ένα ρήγμα. Όμως μολονότι σήμερα η σχέση μας με τους σεισμούς είναι πλήρως αρνητική, πάντα ξέραμε ότι σε βάθος χρόνου οι σεισμοί δίνουν περισσότερα από όσα παίρνουν. Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν απίστευτα έξυπνοι άνθρωποι και πιστεύω πως θα είχαν αναγνωρίσει αυτή τη σημασία των σεισμών και θα ήθελαν οι πολίτες τους να επωφεληθούν από αυτούς» ανέφερε ο Στιούαρτ.
Μπορείτε να δείτε παρακάτω ολόκληρη την επιστημονική δημοσίευση: